środa, 3 sierpnia 2011

Herbaty bym się napił, lodów najadł...

Plaża w Pobierowie.
"...Wiatr był od morza. Zimny i ostry. Pędzone chmury to przesłaniały, to odsłaniały mnie przewrotnym oczom błękitu. Po...piasku nagiej plaży cwałował to cień, to słońce niby koń bez jeźdźca. Zrzucony z siodła leżałem pod wydmą, gdzieś tam, w jakimś punkcie koła, daleko od środka, a blisko krawędzi. Kto wie, czym to się może wszytko skończyć? Morskie ptactwo krzyczało. Mewy i obroźne bernikle.
Miałem się podnieść, bo chłodno było jeszcze...ktoś szedł bliskim skrajem morza, klucząc między rozlewającymi się na brzeg falami. Mężczyzna. Nie wstałem. Leżałem dalej czekając, aż przejdzie, i dopiero, bo wolałem nie mieć nikogo za sobą. Czułbym się nieswojo, wiedząc, że ktoś, ktokolwiek za mną. Nie dlatego, że mam coś napisanego na plecach.
Mężczyzna był w płaszczu i ja byłem w płaszczu. Ale on miał jeszcze kapelusz. Kiedy zza chmur wyglądało słońce, mężczyzna zdejmował go, podnosząc w górę twarz. To mi się bardzo podobało. Leżałem. Czekałem, aż przejdzie. Pomyślałem, że wstanę dopiero, kiedy zniknie mi z oczu, bo może i jemu byłoby nieswojo, gdyby wiedział, że ktoś, ktokolwiek za nim. Może i on tego nie lubił. Przechodził. Był teraz na mojej wysokości. Ale stanął. Odwrócił się do mnie i krzyknął:
- Nie wie pan, gdzie tu jest "Solmare"?
- A co to jest? - odkrzyknąłem z wiatrem, unosząc się do pozycji siedzącej.
- Pensjonat czy hotel. Ale jest tam chyba też jakaś kawiarnia.
Jest kawiarnia?
- Powinna być - krzyknął.
Wstałem na nogi i podszedłem do mężczyzny. 
- Gorącej herbaty bym się napił - powiedziałem.
- Właśnie o tym samym myślę - powiedział on - Diabelnie zimno..."
To nie władysławowska willa - pensjonat Solmare, o którym pisał Stachura w "Falując na wietrze". To budynek "lodziarni" Szkolnicki w Pobierowie, przy ul. Grunwaldzkiej 49. Kiedyś zwykła budka, dziś okazały budynek, wyznaczający nieformalny ryneczek, przy zbiegu z ul. Mickiewicza. Jednakże pomimo zmiany architektonicznej na przestrzeni lat, smak lodów pozostał ten sam. Ku uciesze konsumujących.

wtorek, 2 sierpnia 2011

Wolsztynówki-wyjazdówki : po zdrowie w Pobierowie

Plaża w Pobierowie. Okolice wejścia nr 43 w kierunku Łukęcina, znaczy się zachodnim.

poniedziałek, 1 sierpnia 2011

67 (pytania co do Powstania)

Czy dobra to była droga czy zła? Czy decyzja zapadła w imię czy wbrew? Czy należało wystąpić czy nie wystąpić? Zbrojnie? Czy niezbrojnie? Pójść w lewo czy pójść w prawo? Stanąć w miejscu czy cofnąć się? Pójść do przodu czy do tyłu? Na zachód czy wschód? Czy warto było poświęcić te 200 tysięcy czy poczekać i stracić 400 tysięcy? 
Pytania nurtujące do dziś...bez jednoznacznej odpowiedzi. Uważam, że należy jednak je zadawać.
Ja patrzę w prawo, ty w lewo...ale czy widzimy źle? 
Widzimy to samo...

niedziela, 31 lipca 2011

Rurzyca

za:
- bezbłędną nawigację bez nawigacji,
- spaghetti,
- szkockie zbożowe mieszańce,
- stado dzików,
- wieczór,
- zachód,
- poranek,
- okno na świat,
- rodzinny dom i normalność,
- za Was...Bożenko, Zbyszku, Miłoszu...

sobota, 30 lipca 2011

Z rozmów męsko-męskich (część jedenasta)

 - tatusiu? A czego ty tak wciąż szukasz w tym piasku?
- widzisz synku! Człowiek stworzony jest na to by szukać prawdy.

poniedziałek, 25 lipca 2011

...bo duszę się w tej klatce...

"Przebywszy taki świat drogi
szlak niebieski i tę świętą ziemię
mogłem już sobie iść w cichości

pagóry i pagórki zausznicze
doły dołki padoły niwy posępne
rzeki ciemne i topiele
pola miny i naganki
to powietrze ciężarne nabite prochami
że oddechy jak huki wojenne
- przebywszy taki świat drogi
mogłem już sobie iść w cichości

i już ruszyłem nawet, siostro miłosierna
już mnie tam niosły stopy dwie
ale nagły i skądinąd
w bok na nowe manowce

pchnął mnie wiew".
Droga z Kiełpin do Wolsztyna. 
Czas w drogę. 
Wczoraj minęło 32 lata od śmierci Steda. 

niedziela, 24 lipca 2011

Ocalić od zapomnienia (wspomnienia Jana Tomińskiego) - część szósta

"...Młodsza siostra matki – Agnisia (Rzepa), wielu miała amantów. Żaden jej się nie podobał. W końcu wybrała rzeźnika Serwę (Józefa), który początkowo pracował w gospodarstwie żony w Borui. Wnet je sprzedał i osiadł w Siedlcu jako rzeźnik, gdzie wybudował dom z urządzeniem masarniczym. Ojciec i matka moi nie byli radzi ze sprzedaży gospodarstwa. Jeszcze przed ożenkiem, gdy gospodarzył dziadek Rzepa (Stanisław 1836-1906), wybuchł pożar w gospodarstwie. Zdaje się, że spaliła się stodoła i nawet dom.
Chałupa w Borui. Niestety nie wiem, gdzie znajdowało się gospodarstwo Stanisława Rzepy.
Do odbudowy dopomogła rodzina. Rodzina Rzepów z Nowej Wsi pod Zbąszyniem z której pochodził ojciec matki. Kupili nowy zegar ścienny, który otrzymała matka po sprzedaży gospodarstwa. 
Jako chłopca, mogłem mieć cztery lata, zabrali mnie rodzice do Borui. 
To zapewne tą drogą przyjechał Jan Tomiński ze swoimi rodzicami (Janem i Marianną).
Boruja od strony Tuchorzy.
Mglisto przypominam sobie dziadzię. Zdawał mi się wysoki, trochę pochylony. Stało na podwórzu jakieś grube drzewo z którego pnia wyrastały latorośle. Pod płotem znalazłem dwie małe buteleczki. Bałem się je zabrać. Schowałem je w leżące obok rury, zdaje się od pieca. Później widziałem buteleczki wyrzucone, a rury były na wozie ojca. W czasie sprzedaży gospodarstwa rodzice zabrali krosna z całym urządzeniem i inny drobny sprzęt. Pamiętam, że były jakieś dzwonki wielkości dużej filiżanki. Miały to być dzwonki od owiec. Był też nóż zakrzywiony do wyrzynania węzy z kószek. Były też szafy i skrzynie.
Dzwonek i nóż o którym Jan Tomiński pisał. Są w moim posiadaniu.
Babcia (Marianna Rzepa z domu Waligórska, ur. 1845-?), zamieszkała u syna Michała (Rzepy, ur. 1870-1923) w Niałku Wielkim. Raz po raz mieszkała i u nas (w Siedlcu). Nie pamiętam kiedy dziadzia zmarł. W ostatnim czasie zamieszkał u Sióstr Zakonnych w Wolsztynie (Zgromadzenie Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo) i tam zmarł (podobno rak na języku). 
Serwa uruchomił rzeźnictwo w Siedlcu. Miał konia. Skupował w okolicy świnie do uboju a z wyrobami jeździł do sąsiednich wiosek aby je sprzedać (m.in. do Kiełpin). Chętnie u niego kupowano, miał dar do sprzedaży ale i towar miał dobry. Raz zabrali mnie rodzice (Jan i Marianna) ze sobą do Serwy. Widziałem wędzące się kiełbasy i szereg dzieci i kobiet z dzbankami po kiszczonkę. Zdaje się, że otrzymywali bezpłatnie. Dwa razy ojciec (pamiętam) przyniósł dużą głowę (prawdopodobnie krowią) i rozcinał na kawałki. Jednego wieczoru ojciec i matka wybierali się do Siedlca (do Serwy). Wybiegłem za nimi wołając: „przynieście mi karmelków”. Wtem przewróciłem się w ciemnej kuchni na drewniane wiadro od świń. Przecięło mi nad okiem dość głęboko. Długie lata pozostał ślad – blizna.
Ojciec nieraz dostarczał drzewo do wędzenia. W Siedlcu jednak Serwa długo nie był. Sprzedał dom i wraz z żoną wywędrowali do Berlina. Siostra matki pamiętam, przyszła z dzieckiem na ręku (Martą) na pole gdzie rodzice z nią długo rozmawiali (prawdopodobnie o sprzedaży rzeźnictwa). Później nieco matka wysyłała jej nowo uszytą suknię od krawcowej koloru ciemnozielonego, układaną w fałdy przyfastrygowane.
I w Berlinie nie zagrzali miejsca. Wywędrowali na Śląsk. Ze Śląska przywędrowali do Kębłowa. 

Droga do Kębłowa od strony Świętna.
Tam Serwa prowadził rzeźnictwo. W dzień przed odpustem w Kębłowie przyjechał Serwa pijany. Po wejściu do mieszkania zwalił się na ziemi; o świecie nie wiedział. Ciotka (Agnieszka) musiała go rozebrać, żeby ułożyć w łóżku. Przy tym porządnie mu nabiła po "pysku". W jednym miejscu miał dość duży siniec. Na drugi dzień wstał trzeźwy. Golił się patrząc w lustro.
- Agnieszko zawołał , chodź jeno, patrz co ja to mam - wskazując na siniec,
- No co - odrzekła – musiałeś w coś tryknąć, gdy wczoraj byłeś nażłopany. Uwierzył.
Zalepiła mu siniec plastrem. Przed swoim mieszkaniem urządził stoisko i sprzedawał wyroby wesoły. Gdy jakiś interesant zwrócił mu uwagę na siniec zalepiony zażartował: "panna mnie wczoraj ugryzła".
Pamiętam jak sprzedawał – rodzice wtedy zabrali mnie do Kębłowa na odpust. Nieraz do pomocy, jak i tym razem pojechała (moja) siostra Bronia (Tomińska, ur.1891-1969, niezamężna) nieraz i Frania (Tomińska, ur.1893-1978, niezamężna). Bronia nauczyła się wyrobów masarniczych. 
Z Kębłowa pociągnęli Serwowie do Kargowy. Tu już (Józef Serwa) nie prowadził samodzielnego warsztatu, tylko pracował w większym przedsiębiorstwie. Przede wszystkim skupował towar  do uboju. Posiadał żyłkę handlarską. Ojciec nie mówił na niego inaczej jak „ten cygun”.
Już z Kargowy przyjechał do ojca kupić świnię (pamiętam przyjechał wozem przykrytym grubą siatką zaprzężonym  w dwa konie). 

Józef Serwa zapewne jeździł wozem podobnym do tego po lewej. Zdjęcie ze Skansenu w Wolsztynie.

Ubrany w długi szarobrązowy płaszcz z batem w ręku grubym, mówił głośno ochrypłym głosem (przepitym). Handlował się długo. W końcu (zabrał) wypłacił ojcu należność z dużego skórzanego worka na stół układając pieniądze w rzędzie. Załadowali świnię na wóz. Gdy już był na wozie, zwrócił się do ojca i powiedział:
- Junek ! Alem, cię oszukał o talara!. Podciął konie i odjechał. Ojciec zły na niego mówił do matki :
- cygun cygański, jeżeli oszukał to mógł już ten pysk trzymać (nie mówić o tym).
Serwa pił coraz więcej. Ciotka miała z nim wiele kłopotu. 

Kiedyś z załadowanym wozem świniami, jechał do domu. Było już ciemno. On pijany usnął na wozie. Konie same szły. Przez otwartą bramę wjechały na cmentarz. Szły przez groby i wreszcie stanęły.
Raz gdy był pijany, ale jeszcze trochę trzeźwy, gdy ciotka mu docinała słowami, zaczął ją gonić z nożem masarniczym. Uciekła, zamknęła się w pokoju.
Kiedyś gdzieś byli na weselu. Upił się i zesrał, ale chodził dalej. Ciotka poczuła. Zabrała go na strych i przy kominie wytarła mu spodnie.
Kiedyś zaś lekarz zapisał lekarstwo – po parę kropel. On wypił całą zawartość buteleczki – nic mu nie było.

Główna ulica Niałka Wielkiego w kierunku Obry. Do dziś mieszka w nim Jerzy Rzepa, wnuk Michała, brata mojej prababci Marianny Tomińskiej.
Z Kargowy przywędrowali do Wolsztyna. Objęli rzeźnictwo i gościniec na narożniku ulicy 5 Stycznia – narożnik od ulicy (Dr Kocha). Tu gospodarzyli dwa tygodnie. Wybuchła I wojna światowa. Poszedł na wojnę zaraz w pierwszych dniach. Jeszcze przed odejściem trochę awanturował, bo koniecznie chciał mieć kaczkę upieczoną na drogę. Wkrótce potem zmarł na „cukrową chorobę”. Przez wojnę ciotka mieszkała w Wolsztynie w małym domku przy ulicy 5 Stycznia naprzeciw rzeźnictwa pana Bocera przy uliczce Wodnej. Dziś tego domu już nie ma. 
Jan Tomiński nieco mylił się w tym opisie. Sklep mięsny p. Bocera, znajdował się faktycznie przy ul. 5 Stycznia (dziś jest tam sklep spożywczy-zdjęcie wykonano przed wejściem ). Ubojnia zaś znajdowała się przez czas jakiś naprzeciw sklepu, mniej więcej na terenie obecnego Domu Rzemiosł, przy ul. Słodowej. Uważam, że dom w którym mieszkała Agnieszka Serwa znajdował się w rejonie obecnego sklepu z artykułami AGD, przy ul. Słodowej, widocznego na zdjęciu a dokładnie pomiędzy tym budynkiem a szaletami miejskim (tutaj niewidocznymi).
Ulica Wodna znajduje się w całkiem innym miejscu Wolsztyna.


Miała troje dzieci: Martę, Manię i Jasia. Otrzymywała rentę po mężu. Z żywnością były trudności. Matka ile mogła, wspomagała. Ojciec raz zwrócił matce uwagę:
- dajesz, miała gospodarstwo, to przefurtaniła,
- bądź cicho – jak mieli toś kiełbasę jadł, ...odtąd ojciec już więcej nic nie mówił.
Jeszcze w trakcie sprzedaży gospodarstwa w Borui, rodzice byli przeciwni a zwłaszcza ojciec : wyraził się, "że wyjdą na dziady” (bo sprzedają ojcowiznę)...(cdn.)

Autor wspomnień, mój dziadek Jan Tomiński (1901-1974). Jak widać nieobce były jemu lustrzanki. Druga z lewej Helena Tomińska z d. Reymann (1899-1960), moja babcia. Pozostałe dwie osoby są mi nieznane.

sobota, 23 lipca 2011

Wieża w Olejnicy (część druga)

I wróciłem. Gdy 16 lipca tego roku stepowałem po raz drugi w swoim życiu na "Januszowe Wzgórze" (nie jest to co prawda żadna Perehyba, Chryszczata czy inna jako taka Czantoria), wznoszące się li tylko 92 metry ponad poziom przyjęty morza (na terenie Przemęckiego Parku Krajobrazowego), 
byłem pełen werwy a co najważniejsze myśli i doświadczeń z poprzedniej eskapady, po której nie raz zrywałem się z krzykiem w nocy. 
Trauma z czasem minęła a swoją odwagą słodko zachęcałem do wejścia po tych 80 schodkach, towarzyszących mi towarzyszy broni. Na wieżę widokową w Olejnicy, która ma  t  y  l  k  o    19, 5 metra, ale za to jest najwyższym tego typu obiektem w Wielkopolsce, wybrałem się po kilkugodzinnym leniuchowaniu nad Jeziorem Wieleńskim wraz z fiolką i janim. Gdy stanęliśmy przed pierwszym schodkiem usłyszałem głos żeński:
- ty chcesz na to wejść?, po czym odezwał się głos dziecięcy,
- idziemy tam mama.
Mama jak przyznała tego samego dnia późnym wieczorem w całkiem innym miejscu, nigdy sama nie weszłaby na toto (już nie wejdzie) gdyby nie głos dziecka.
Zatem krok po kroku, step baj step, przodując trzyletniemu dziecku i jego rodzicielce, wspinałem się na to drewniane "nieszczęście", wybudowane dwa lata wstecz za małowiela 50 klocków (używam waluty polskiej). Chyba na dziesiątym stopniu doznałem déjà vu (co tutaj oznacza: złych wspomnień). Pierwsza myśl - wycofanko.
Spojrzałem za siebie, zobaczyłem Janka i usłyszałem jego głos : idziemy,  idziemy, ale fajna praca. No cóż - pomyślałem. Zastanowiłem się tylko w którą stronę przewrócę się z tymi modrzewiowymi palami, na których opiera się to "diabelstwo". Step baj step, podest drugi, trzeci, czwarty. Nie odzywałem się na żadne słowne zaczepki, wzrok utkwiony miałem w chmury, przeklinałem w duchu budowniczego obiektu Szymona Jęśkowiaka z Brenna i jego pomocników (przepraszam panie Szymonie) a drewniana poręcz trzeszczała od nieznanej mi wcześniej siły mojego uścisku. Aha! Jak wznosiłem się coraz to wyżej i wyżej dobiegały do mnie głosy ze szczytu wieży. Głosy ludzi czy aniołów? A może upadłych aniołów, którzy wznieśli się?? Okazało się co innego ale ajn moment jak powiedziała wróżka do...(...).
Sam nie wiem jak to się stało, że we trójkę weszliśmy na tego "potwora". 
Była sobota, godzina koło osiemnastej. Na tarasie widokowym zastałem Henryka Jurołojcia, który bywa tam często, łikendową porą, służąc swoją wiedzą na temat roztaczającego się widoku na przestrzeni trzystasześćdziesięciostopniowej; budowli widocznych lub niewidocznych na widnokręgu lub w jego pobliżu. To jego dziełem jest poręcz a raczej malowidła na niej się znajdujące, poczynione farbą białą i pędzelkiem, przedstawiające strzałki ze wskazaniem miejscowości lub innych geograficzno-podróżniczych miejsc, które mogą zostać dostrzeżone z wieżyczki. Pan Henryk służy nawet swoim sprzętem optycznym, wypożyczając go nieodpłatnie himalaistom osłonińskim.
Trzymałem się kurczowo owej poręczy. Nie byłem w tym osamotniony.
- Co ja tutaj robię, pomyślałem, widząc przed sobą wieżę gieesemkę. 
Sam nie wiem kiedy pocykałem zdjęcia. Sam nie wiem kiedy zmieniłem obiektyw...
Zapiera dech w piersiach wieża widokowa w Osłoninie. 
Oj zapiera.
Dla widoku jezior Osłonińskiego, Trzytoniowego, Białego, Radomierskiego, Breńskiego, Górskiego, Wyspy Konwaliowej, wież kościołów w Przemęcie, 
Wieleniu, Brennie, Lginiu, Dłużynie warto. Zaprzeć się w sobie i wejść.
Będzie trzeci raz?
Strach jest ale poprawy nie ma.

piątek, 22 lipca 2011

Wolsztynówki-pomostówki : bawełnianka rozcapierzona

Pomost na Bielniku w Wolsztynie.

czwartek, 21 lipca 2011

Edzio i dzieci (Edward Tomiński część czwarta)

Dzieci i ich nauczyciel Edward Tomiński. 
Zdjęcie wykonane zapewne pomiędzy 1932 a 1939 rokiem przy szkole w Sączkowie. Być może jednak, że w Buczu. Jeśli w Buczu to pomiędzy 1930 a 1932 rokiem. Tego dokładnie nie wiem. 

Dodatek prowincjonalny (popostowy).
Rozbawiony, zachęcony ale i zamyślony komentarzem czytelników, doklejam jeszcze jedno zdjęcie wydaje się, że z zajęć wychowania fizycznego. Czas i miejsce jak wyżej.

Musztra jak ta lala. Ciekawe co na to polscy żołnierze.
A Tomka i tak sobie posłucham. 

Zdjęcia pochodzą ze zbiorów rodzinnych.